ડાયપર બૅગમાં શું રાખવું: ટૂંકા ધક્કા, અડધા દિવસ અને આખા દિવસ માટે

એપોઇન્ટમેન્ટ અગિયાર વાગ્યે છે, ક્લિનિક પંદર મિનિટ દૂર છે, અને તમે એક વાગ્યા પહેલાં ઘરે પાછાં આવી જશો. બૅગમાં જાય છે આઠ ડાયપર, વાઇપ્સનું આખું પેક, બે બોટલ જે તમે ખોલવાનાં પણ નથી, ક્રીમની એક ડબ્બી અને મલમલનાં ચાર કપડાં.

11.20 વાગ્યે, વજનકાંટા પર, બાળક ભીનું કરીને પોતાની બંડી પલાળી નાખે છે. બૅગમાં જે એક વસ્તુ નથી, એ છે સ્વચ્છ બંડી.

લગભગ દરેક માતા-પિતા પાસે આવી સવારની પોતાની વાર્તા હોય છે. આપણે ચિંતા પ્રમાણે પૅક કરીએ છીએ, એટલે બધી વસ્તુ થોડી થોડી ઊંચકીએ છીએ અને છતાં જે વસ્તુની બહાર ખરેખર જરૂર પડવાની હતી એ જ રહી જાય છે.

બૅગ મોટી કરવાની જરૂર નથી. તેને ડર સિવાયનું કોઈ બીજું માપ જોઈએ છે.

બૅગમાંથી ક્યારેય બહાર ન નીકળતું પાઉચ

શરૂઆત એક નાના ઝિપવાળા પાઉચથી કરો, જે કાયમ બૅગમાં જ રહે. જે સાંજે ઘરે પાછાં આવો એ જ સાંજે તેને ફરી ભરી દો, અને જગ્યા કરવા માટે તેમાંથી ક્યારેય કંઈ કાઢો નહીં.

• બાળકની અત્યારની સાઇઝનાં બે ડાયપર
• સુગંધ વગરના અને આલ્કોહોલ વગરના વાઇપ્સનું નાનું ટ્રાવેલ પેક
• વાળી શકાય એવી ચેન્જિંગ મેટ, અથવા આ જ કામ માટે રાખેલો સ્વચ્છ ટુવાલ
• કચરાની ત્રણ થેલી
• બેરિયર ક્રીમ, જો તમારા ડૉક્ટર સૂચવે તો
• હેન્ડ સેનિટાઇઝર

NHS ડાયપર બદલતાં પહેલાં જે સામાન ભેગો કરવાનું કહે છે, આ લગભગ એ જ યાદી છે, ગંદા ડાયપર માટેની પ્લાસ્ટિકની થેલી અને છેલ્લે પહેરાવવાનાં સ્વચ્છ કપડાં સુધ્ધાં.

એ જ પાનું કહે છે કે બાળકનું ડાયપર બદલવા માટે સૌથી સારી જગ્યા એટલે જમીન, તેના પર મેટ કે ટુવાલ પાથરીને; ક્લિનિકમાં મૂકવાની જગ્યા ફક્ત એક સાંકડી પાટલી હોય ત્યારે આ વાત કામ લાગે છે. રીત અમારી નવી મમ્મીઓ માટે ડાયપર બદલવાની ગાઇડ માં આપી છે, જેમાં દીકરીઓને આગળથી પાછળ તરફ સાફ કરવાનું પણ આવે છે.

કેટલાં ડાયપર, અડસટ્ટે નહીં પણ ગણીને

NHS કહે છે કે નાનાં બાળકોનું ડાયપર દિવસમાં 10 થી 12 વાર જેટલું બદલવું પડી શકે અને મોટાં બાળકોનું 6 થી 8 વાર. એટલે નાના બાળક માટે લગભગ દર બે કલાકે એક વાર અને મોટા બાળક માટે દર ત્રણ કલાકે એક વાર.

એટલે પ્રસંગ નહીં, કલાક ગણો: ઘરથી ઘર સુધી તમે જેટલા કલાક બહાર રહેવાનાં હો તેના દર બે કલાકે એક ડાયપર, પછી બે વધારે, જે રિક્ષા ક્યારેય આવતી નથી અને જે ડૉક્ટર મોડા પડે છે તેમના માટે.

આંકડો ઓછો ગણવાની કિંમત એ છે કે રાહ જોવાના ઓરડામાં તમારું બાળક ભીનું બેસી રહે, અને NHS ની ડાયપર રેશ વિશેની સલાહ ની શરૂઆત જ એ છે કે ભીનું કે ગંદું ડાયપર બને તેટલું જલદી બદલો. બાળકને રોજ કેટલાં ડાયપર જોઈએ અને રેશથી બચાવ વિશેની અમારી ગાઇડ આ વાત આગળ લઈ જાય છે.

બે કલાકથી ઓછું: ટૂંકો ધક્કો

ક્લિનિક, બજાર, રસી મુકાવવાનું, પડોશીના ઘરે એક કલાક. સામાન્ય અઠવાડિયાનો મોટો ભાગ આવા જ ધક્કાઓનો બનેલો હોય છે, અને તેમાં લગભગ કંઈ જ જોઈતું નથી.

• ડાયપર બદલવાનું પાઉચ
• વધારાનો એક બોડીસૂટ કે બંડી, સપાટ વાળેલાં
• મલમલનું એક કપડું
• તમારા માટે પાણી

એક બંડી અને મલમલના એક કપડાનું વજન કંઈ જ નથી, અને ટૂંકા ધક્કામાં જે બગડે છે એ બંને મળીને સંભાળી લે છે: લીક, અને તમારા ખભા પર બાળકે કાઢેલું થોડું દૂધ. તમે ધવડાવતાં હો, તો ખોરાક તો તમારી સાથે જ છે.

અડધો દિવસ: ત્રણથી પાંચ કલાક

હવે તમે એક વાર ધવડાવવાનું અને કદાચ એક ઊંઘ પણ બહાર જ કાઢવાનાં છો: પિયરમાં એક સવાર, લાંબું કામ, કે જન્મદિવસનું જમણ.

• ટૂંકા ધક્કાની આખી યાદી
• ઉપર ગણ્યા પ્રમાણેનાં ડાયપર
• કપડાંની એક જોડ: બોડીસૂટ, લેગિંગ્સ કે સ્લીપસૂટ, મોજાં
• ઘરે તમે જે ફીડિંગની વસ્તુઓ વાપરો છો એ, પોતાના અલગ પાઉચમાં
• મલમલનું બીજું એક કપડું, અને ખોરાક શરૂ થઈ ગયો હોય તો બિબ
• તમારા માટે પાણી અને થોડો નાસ્તો

એકને બદલે મલમલનાં બે કપડાં, એ ફેરફાર મોટાભાગનાં માતા-પિતાને પહેલાં જ કરી લેવા જેવો લાગે છે. વધારાનું કપડું તડકાથી બચાવે છે, સોફા પર સ્વચ્છ જગ્યા બનાવી આપે છે, કે ધવડાવતી વખતે ઓઢવાનું કામ આપે છે.

આખો દિવસ: છ કલાક કે વધુ

લગ્ન, સાસરે આખો દિવસ, કે મૉલ પછી જમવાનું અને પછી બહેનપણીના ઘરે. અડધા દિવસની બૅગને આખા દિવસની બૅગ ત્રણ વસ્તુઓ બનાવે છે.

• કપડાંની બીજી આખી જોડ, કારણ કે પહેલી વધારાની જોડ મોટે ભાગે બપોરના જમણ સુધીમાં વપરાઈ ગઈ હોય છે
• નીચે જણાવેલું હવામાન પ્રમાણેનું એક પડ
• તમારા માટે કંઈક: એક સ્વચ્છ ટૉપ, તમારું પોતાનું પાણી, અને લાઇનમાં ઊભા રહ્યા વગર ખાઈ શકાય એવો ખોરાક
• બાળકને વહાલી કોઈ વસ્તુ હોય તો એ, પણ ત્યારે જ જ્યારે એ મોટી અને નરમ હોય

મોઢામાં જાય એટલી નાની કોઈ વસ્તુ ડાયપર બૅગમાં છૂટી રાખવા જેવી નથી.

બહાર ગાળેલો લાંબો દિવસ હોય તોપણ એ પ્રવાસ નથી. ટ્રેન, ફ્લાઇટ અને રોડ ટ્રિપ માટે જુદી બૅગ જોઈએ, જે અમારી ભારતમાં બાળક સાથે પ્રવાસ વિશેની ગાઇડમાં આપી છે. દિવસ સાંજ સુધી લંબાય, તો મોડી રાતના ચેન્જ વિશે અમારો રાત્રે ડાયપર બદલવા વિશેનો લેખ કામ લાગશે.

ખોરાક, તમે ગમે તે રીતે આપતાં હો

ધવડાવતી મમ્મીઓએ સૌથી ઓછું ઊંચકવાનું હોય છે: મલમલનું એક કપડું, પીવાનું કંઈક, ખાવાનું કંઈક, અને ઓઢવાનું ગમતું હોય તો એક કવર.

કાઢેલા દૂધ વિશે NHS કહે છે કે ફ્રિજમાં ઠંડું કરેલું માનું દૂધ આઇસ પૅક સાથેની કૂલ બૅગમાં 24 કલાક સુધી લઈ જઈ શકાય. તેને ગરમ કરવા માટે બોટલને હૂંફાળા પાણીના જગમાં મૂકો, માઇક્રોવેવમાં ક્યારેય નહીં.

ફોર્મ્યુલા દૂધમાં વધુ કાળજી જોઈએ. NHS કહે છે કે બાળકને જરૂર પડે ત્યારે એક વખતનું દૂધ એક જ વાર બનાવવું સૌથી સારું, અને તે માટે પાણી ઓછામાં ઓછું 70C હોવું જોઈએ, એટલે ઉકાળેલા પાણીને 30 મિનિટથી વધુ ઠંડું થવા ન દેવું. પિવડાવ્યા પછી બોટલમાં જે બચે તે ફેંકી દેવું.

બનાવેલું ફોર્મ્યુલા દૂધ ઘરની બહાર કેવી રીતે લઈ જવું તેની કોઈ રીત એ પાનું આપતું નથી, એટલે આ ગાઇડ પણ પોતાની મેળે કોઈ રસ્તો ઉપજાવી કાઢશે નહીં. ઘરની બહાર દૂધ પિવડાવવું જ પડે એમ હોય, તો શું સાથે લેવું એ તમારા પોતાના ડૉક્ટર કે હેલ્થ વિઝિટરને પૂછો.

ગરમી, વરસાદ અને AC ની ઠંડક

ભારતમાં એક જ બપોરમાં ત્રણ હવામાન મળે એ સામાન્ય વાત છે: રિક્ષા સુધી ચાલવાનું, ધોધમાર વરસાદ, અને પછી રૂંવાડાં ઊભાં થઈ જાય એટલો ઠંડો મૉલ.

• ગરમી અને સૂકું હવામાન: બેને બદલે હલકું સુતરાઉ એક જ પડ, તડકાથી બચાવતી ટોપી, અને મલમલનું કપડું બાળકના મોઢા પર નહીં પણ પ્રૅમ પર
• ચોમાસું: પ્રૅમ કે કૅરિયર માટે રેઇન કવર, અને ભીનાં કપડાં માટે સીલ થાય એવી થેલી
• AC: પૂરી બાંયનું એક પડ કે હલકો ધાબળો અને મોજાં, એવી જગ્યાએ મૂકેલાં જ્યાં એક હાથે પહોંચી શકાય

ગરમી અને ભેજ ભેગાં થાય ત્યાંથી જ ત્વચા છોલાવાની શરૂઆત થાય છે, અને બહાર ગયાં હોઈએ ત્યારે જ ડાયપર બદલવાનું મોકૂફ રખાય છે.

NHS ની સલાહ બહાર પણ એટલી જ કામ લાગે છે: પાણીથી કે સુગંધ વગરના અને આલ્કોહોલ વગરના વાઇપ્સથી સાફ કરો, ત્વચાને થપથપાવીને કોરી કરો, દર વખતે બેરિયર ક્રીમનું પાતળું પડ લગાવો, અને ડાયપર બહુ ટાઇટ ન પહેરાવો. ટેલ્કમ પાવડર ઘરે જ રહેવા દો. ઋતુ વિશે વધુ ઊંડાણથી અમારી ભારતના ઉનાળા અને ચોમાસામાં ડાયપર વિશેની ગાઇડ સમજાવે છે.

ચિંતા પ્રમાણે નહીં, ઘડિયાળ પ્રમાણે પૅક કરો

આ વાત યાદ રાખવા જેવી છે. એક કાયમી પાઉચ, અને પછી કલાકોના દરેક તબક્કા માટે એક ઉમેરો:

• બૅગમાં હંમેશાં: ડાયપર બદલવાનું પાઉચ, દર વખતે વાપર્યા પછી ફરી ભરેલું અને ક્યારેય ખાલી ન કરાતું
• બે કલાકથી ઓછું: વધારાની એક બંડી અને મલમલનું એક કપડું ઉમેરો, બીજું કંઈ નહીં
• અડધો દિવસ: કપડાંની એક જોડ, ફીડિંગની વસ્તુઓ અને પાણી ઉમેરો
• આખો દિવસ: કપડાંની બીજી જોડ, હવામાન પ્રમાણેનું પડ અને તમારા પોતાના માટે કંઈક ઉમેરો
• ઘડિયાળ પ્રમાણે ડાયપર: તમે જેટલા કલાક બહાર રહેવાનાં હો તેના દર બે કલાકે એક, વત્તા બે વધારાનાં

બૅગને હાથ લગાડો એ પહેલાં કયો તબક્કો છે તે નક્કી કરી લો. ક્લિનિકમાં ચાળીસ મિનિટ એટલે એક પાઉચ અને એક બંડી, આખા અઠવાડિયાનો સામાન નહીં.

ઘરે શું મૂકી જઈ શકાય

• વાઇપ્સનું મોટું ફૅમિલી પેક, કારણ કે પાઉચમાં નાનું ટ્રાવેલ પેક તો છે જ
• બે કલાકના ધક્કામાં કપડાંની ત્રીજી અને ચોથી જોડ
• આખા મહિનામાં જેની જરૂર પડી ન હોય એવી બોટલો
• ઘૂઘરા અને નાનાં રમકડાં: ગળામાં ભરાવાનું જોખમ, અને એક વર્ષથી નાનું બાળક તો તમારા ચહેરા અને છતના પંખાથી જ ખુશ રહે છે
• ટેલ્કમ પાવડર, જે ન વાપરવાનું NHS કહે છે
• ડૉક્ટરે લખી આપી હોય એ સિવાયની કોઈ પણ દવા; જે લખી આપી હોય તે તેમણે કહ્યું હોય એ રીતે સાથે રાખો

આગલી રાતે જ પૅક કરો અને પછી બૅગને એક હાથે ઊંચકી જુઓ. ભરચક લિફ્ટમાં એક કલાક સુધી એ બૅગ ખભા પર રાખવાનું મન ન થાય, તો તેમાંથી કંઈક કાઢી નાખો.

જે બૅગ ખરેખર વપરાય છે એ હલકી બૅગ હોય છે. પાઉચ એક વાર ગોઠવી લો, કલાક ગણી લો, એક જ ઉમેરો કરો, અને ક્લિનિકની ચાળીસ મિનિટ મોટું આયોજન મટી જશે. Caldiors ભારત માટે પેન્ટ સ્ટાઇલ ડાયપર વિકસાવી રહ્યું છે, અને એ પાઉચમાં રાહ જોતાં બે ડાયપર એ જ હશે.

આ માર્ગદર્શિકા માતા-પિતા માટે સામાન્ય માહિતી આપે છે, તે તબીબી સલાહ નથી. ત્વચા પર લાંબા સમય સુધી રહેતી બળતરા કે સ્વાસ્થ્યની કોઈ પણ ચિંતા માટે તમારા બાળકના ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.