રાત્રે બાળકનું ડાયપર બદલવું જોઈએ? ઉંમર પ્રમાણે શાંત માર્ગદર્શન

રાતના ત્રણ થોડા વાગી ગયા છે. ધવડાવવાનું પૂરું થયું છે, ઓરડામાં અંધારું છે, અને બાળક તમારા હાથમાં ભારે થઈ ગયું છે અને અવાજ કર્યા વગર પારણામાં ગોઠવાઈ ગયું છે.

પછી તમારો હાથ ડાયપર પર પડે છે. એ ભરાઈ ગયું છે. ગંદું નહીં, બસ ભરેલું અને ગરમ, અને દેખીતી રીતે લગભગ આખી રાત પોતાનામાં સમાવીને બેઠેલું.

એટલે તમે ત્યાં ઊભાં ઊભાં એ જ ગણતરી કરો છો જે દરેક માતા-પિતા કરે છે. સ્લીપિંગ બૅગ ખોલો, પગ ઊંચા કરો, બાળકને પૂરું જગાડી દો અને પછીનો એક કલાક ગુમાવો. કે પછી રહેવા દો અને મનમાં શંકા રાખ્યા કરો.

સાચો જવાબ એ છે કે એનો આધાર સંજોગો પર છે, તમે કેટલાં શિસ્તબદ્ધ છો તેના પર નહીં. આખી વાત એક જ બાબત પર ટકે છે, જે તમે અંધારામાં પણ તપાસી શકો.

આ સવાલનો એક જ જવાબ કેમ નથી

પાંચ જણને પૂછો તો પાંચ જુદા જવાબ મળશે. તમારાં મમ્મી કહેશે કે દર વખતે બદલો, બહેનપણી કહેશે કે સૂતેલા બાળકને ક્યારેય ન જગાડો, અને ઇન્ટરનેટ બંને વાત કહેશે.

ખરેખર તેઓ થોડા જુદા સવાલના જવાબ આપે છે. બે અઠવાડિયાંના બાળકની રાત અને નવ મહિનાના બાળકની રાત એક જેવી હોતી નથી.

બદલવાનું કારણ તો હંમેશાં એક જ રહે છે. American Academy of Pediatrics સાદી રીતે કહે છે: ડાયપરવાળો ભાગ દિવસનો મોટો હિસ્સો બે ખૂબ બળતરા કરતી વસ્તુઓના સંપર્કમાં રહે છે, પેશાબ અને પોટી.

પણ આ બંનેની ઉતાવળ સરખી નથી. તમારો જવાબ આ બંને વચ્ચેના ફરકમાં જ પડેલો છે.

ગંદા ડાયપરમાં વિચારવાનું કંઈ હોતું નથી

પહેલાં સહેલો અડધો ભાગ લઈએ. બાળકે પોટી કરી હોય, તો ગમે તે સમય હોય અને ઊંઘનો ગમે તે ભોગ આપવો પડે, ડાયપર બદલી નાખો.

પોટી વધુ આકરી બળતરા કરે છે, અને તેને ત્વચા પર રહેવા દેવી એ કરવા જેવો સોદો નથી. NHS ડાયપર રેશને આ રીતે સમજાવે છે: ત્વચા લાંબો સમય પેશાબ કે પોટીના સંપર્કમાં રહેવી. અને તે કહે છે કે ભીનું કે ગંદું ડાયપર બને તેટલું જલદી બદલો.

ગંદા ડાયપર માટેનો આખો નિયમ આટલો જ છે, દરેક ઉંમરે. નીચે લખેલી કોઈ વાત આ નિયમ બદલતી નથી.

નવજાતની રાતો સાવ જુદી વાત છે

પહેલાં અઠવાડિયાંમાં આ સવાલ ભાગ્યે જ ઊભો થાય છે, કારણ કે બાળક તો જાતે જ વારેવારે જાગતું હોય છે. NHS ની ડાયપર બદલવા વિશેની ગાઇડ નોંધે છે કે નાનાં બાળકોનું ડાયપર દિવસમાં 10 થી 12 વાર જેટલું બદલવું પડી શકે, જ્યારે મોટાં બાળકોનું 6 થી 8 વાર.

આટલી વાર બદલવાનું હોય ત્યારે ડાયપર બદલવું એ અલગ કામ રહેતું નથી. તમે જેના માટે ઊઠવાનાં જ હતાં એ ધવડાવવાની સાથે જ તે પતી જાય છે.

લગભગ છ મહિનાની આસપાસ આખું ચિત્ર ઊલટું થઈ જાય છે. બે વખત ધવડાવવા વચ્ચેનું અંતર વધે છે, ઊંઘ લાંબી થાય છે, અને હજી કામ આપી રહેલું ડાયપર બદલવા માટે તમારે ખાસ ઊઠવું પડે છે.

ત્યાં સુધીમાં બાળક આખી રાત શું પહેરે છે તેનું મહત્વ વધી જાય છે, અને એ પસંદગી વિશે અમારી લંગોટ અને ડાયપરની સરખામણી સમજાવે છે.

ભીનું ડાયપર ક્યારે રાહ જોઈ શકે

ખેંચતાણ અહીં છે. American Academy of Dermatology સલાહ આપે છે કે દરેક ગંદું ડાયપર, ભલે ફક્ત ભીનું જ હોય, બને તેટલું જલદી બદલો; અને AAP પણ એ જ કહે છે: ભીનું કે ગંદું ડાયપર બહુ લાંબો સમય પહેરેલું રહેવાથી થતી ભીનાશ ત્વચાને છોલી શકે છે.

હમણાં જ સૂતેલા બાળકને જગાડ્યા વગર રાતના ત્રણ વાગ્યે આ કરી શકે એવાં માતા-પિતા બહુ ઓછાં હોય છે. એટલે સમજીને નક્કી કરવાનું ભીના ડાયપર વિશે જ હોય છે, અને તેનો નિર્ણય ત્રણ શરતોથી થાય છે.

બાળક શાંતિથી ગોઠવાયેલું છે અને આમતેમ હાલતું નથી. છેલ્લી વાર બદલ્યું ત્યારે ત્વચા સાફ હતી, ક્યાંય ગુલાબી ડાઘ નહોતા. અને ડાયપર એટલું ભરાયેલું નથી કે હમણાં લીક થઈ જાય.

ત્રણેય વાત સાચી હોય, તો બાળક કુદરતી રીતે જાગે ત્યાં સુધી રાહ જોવી વાજબી છે. એમાંની એક પણ સાચી ન હોય, તો ડાયપર બદલી નાખો.

બાળકને પૂરું જગાડ્યા વગર ડાયપર બદલવું

બદલવાનું જ હોય, તો ચૂપચાપ બદલો, અને તૈયારી દિવસના અજવાળામાં કરી રાખો. NHS ની સલાહ છે કે પહેલાં હાથ ધોઈ લો અને બધું એક જ જગ્યાએ ભેગું કરી લો: મેટ કે ટુવાલ, રૂ અને હૂંફાળું પાણી અથવા સુગંધ વગરના અને આલ્કોહોલ વગરના વાઇપ્સ, વાપરેલા ડાયપર માટે થેલી, બેરિયર ક્રીમ અને એક સ્વચ્છ ડાયપર.

આ બધું તમે પોતે સૂવા જાઓ તે પહેલાં ગોઠવી દો, જેથી પછી કંઈ શોધવું ન પડે. NHS એ પણ કહે છે કે સૌથી સારી જગ્યા એટલે જમીન પર પાથરેલી ચેન્જિંગ મેટ કે ટુવાલ.

પછી બાળકને ઓછામાં ઓછી ખલેલ પહોંચાડો. છતની લાઇટને બદલે એક ઝાંખો દીવો, હથેળીમાં હૂંફાળો કરેલો વાઇપ, અને ધીમા ગણગણાટથી વધુ કોઈ વાતચીત નહીં. આખો ક્રમ અમારી નવી મમ્મીઓ માટે ડાયપર બદલવાની ટિપ્સ માં આપ્યો છે.

ઊંઘની સલામતી એ પોતે એક અલગ વિષય છે, અને તેમાં AAP ની સલામત ઊંઘ વિશેની ગાઇડ જ પાળવા જેવી છે: દર વખતે બાળકને પીઠ પર સુવડાવો, સૂવાની જગ્યા કડક અને સપાટ રાખો, પથારીમાં છૂટાં કપડાં કે ચાદર ન રાખો, અને એક જ પથારીને બદલે એક જ ઓરડામાં સૂઓ.

નિર્ણય લેવાની જરૂર જ ન પડે એવી ફિટની તપાસ

રાતના કેટલાક ચેન્જ તમે પસંદ કરતાં નથી. ડાયપર લીક થઈ ગયું, ચાદર તરબોળ થઈ ગઈ, અને નક્કી કરવા જેવું કંઈ બચ્યું જ નથી.

તમારે ત્યાં વારંવાર આવું થતું હોય, તો ભીનો ડાઘ ક્યાં દેખાય છે તે કેવી રીતે વાંચવું એ અમારી રાત્રે ડાયપર લીક વિશેની ગાઇડ સમજાવે છે.

બાકી, અમારી ડાયપર સાઇઝ ગાઇડ વાપરીને સાઇઝ બાળકની ઉંમર પ્રમાણે નહીં પણ વજન પ્રમાણે પસંદ કરો, અને પગની ફ્રિલ્સ બહારની તરફ રાખો. NHS ચેતવે છે કે ડાયપર બહુ ટાઇટ ન પહેરાવવું, કારણ કે ટાઇટપણું ત્વચામાં બળતરા કરે છે.

ભીનું રાહ જોઈ શકે, ગંદું નહીં

આ વાત યાદ રાખવા જેવી છે. ગંદું એટલે અત્યારે જ બદલો, દર વખતે, કોઈ પણ ઉંમરે, વિચારવાનું કંઈ જ નહીં.

ભીનું એટલે ફક્ત એટલું કે તમારી પાસે પસંદગી છે, અને એ પસંદગી ચાર વાત નક્કી કરે છે.

બાળક ધાવવા માટે જાગેલું જ હોય, તો બદલો. ત્વચા લાલ હોય કે હમણાં જ સારી થઈ રહી હોય, તો બદલો. ડાયપર એટલું ભારે હોય કે લીક થવાની શક્યતા હોય, તો બદલો. તમારા ડૉક્ટરે બદલવાનું કહ્યું હોય, તો બદલો.

આમાંની એક પણ વાત લાગુ ન પડતી હોય, તો ભીના ડાયપરમાં શાંતિથી અને આરામથી સૂતેલું બાળક સામાન્ય રીતે કુદરતી રીતે જાગે ત્યાં સુધી રાહ જોઈ શકે છે.

અધૂરા મહિને જન્મેલાં બાળકો, છોલાયેલી કે ચેપવાળી ત્વચાવાળાં બાળકો અને ડૉક્ટરની દેખરેખ નીચેનાં બાળકો માટે તેમના પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ જ પાળવી, જે આ નિયમ સહિત કોઈ પણ સામાન્ય નિયમ કરતાં પહેલાં આવે છે.

સવારે ત્વચા તમને શું કહે છે

તમારો નિર્ણય બરાબર હતો કે નહીં એ એક-બે રાતમાં જ ખબર પડી જશે, કારણ કે ત્વચા જાતે જ જણાવી દે છે. સવારે બદલો ત્યારે ત્વચા સાફ હોય એટલે ઘરેડ બરાબર ચાલે છે. ડાયપર જ્યાં દબાય છે ત્યાં ગુલાબી અને ચકચકિત દેખાય એટલે નથી ચાલતી, અને પછી ભીનું ડાયપર બદલવું એ પસંદગીની વાત રહેતી નથી.

ત્વચા સારી થાય ત્યાં સુધી દર વખતે બદલતી વખતે બેરિયર ક્રીમનું પાતળું પડ તેનું રક્ષણ કરે છે, અને AAP ઝિંક ઓક્સાઇડ અને પેટ્રોલેટમને સારા વિકલ્પ ગણાવે છે. બાકીનું બધું અમારી ડાયપર રેશથી બચાવ વિશેની ગાઇડમાં છે.

રેશ બે-ત્રણ દિવસ પછી પણ ન જતો હોય કે વધતો હોય, તેમાં ફોલ્લીઓ, ઉખડતી ત્વચા, પરપોટા કે પરુવાળા, ઝમતા કે પોપડીવાળા ચાંદાં હોય, અથવા બાળકને તાવ આવે, તો બાળકના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.

એક વખતે એક રાત

ડાયપર પહેરેલું રહેવા દેવા બદલ કોઈ ઇનામ મળતું નથી, અને બાળક જાગી જાય એમાં કોઈ હાર નથી. તમે બે નાની સારી વસ્તુઓ વચ્ચે પસંદગી કરી રહ્યાં છો, ઊંઘ અને કોરી ત્વચા, અને મોટાભાગની રાતોએ બંને મળી શકે છે.

બધો સામાન હાથવેંતમાં રાખો, અને સવારે ત્વચાની તપાસને જ કહેવા દો કે કંઈ બદલવાની જરૂર છે કે નહીં.

શાંત અને સાવ સામાન્ય રાત, એ જ કસોટી પર ભારતમાં લૉન્ચ પહેલાં Caldiors ને સાચાં પારણાંમાં તપાસવામાં આવી રહ્યું છે.

આ માર્ગદર્શિકા માતા-પિતા માટે સામાન્ય માહિતી આપે છે, તે તબીબી સલાહ નથી. ત્વચા પર લાંબા સમય સુધી રહેતી બળતરા કે સ્વાસ્થ્યની કોઈ પણ ચિંતા માટે તમારા બાળકના ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.