डायपर कधी बंद करावेत: तुमच्या बाळाच्या पॉटी ट्रेनिंगच्या तयारीची लक्षणं

पहिल्या आणि दुसऱ्या वाढदिवसाच्या मधे कधीतरी एखाद्या नातेवाईक बाई तुमच्या बाळाच्या डायपरकडे बघून प्रेमाने सांगतील की त्यांच्या काळात मुलं एका वर्षातच शिकायची.

त्यांचा हेतू चांगलाच असतो. त्यांच्या स्वतःच्या मुलांबद्दल त्या कदाचित बरोबरही असतील; ती मुलं दिवसभर सुती लंगोटात असायची आणि हाकेच्या अंतरावर नेहमी कोणी ना कोणी मोठं माणूस असायचं. पण हे वाक्य एखाद्या निकालासारखं येऊन बसतं: तुमचं मूल मागे आहे, आणि त्याला डायपर जबाबदार आहेत.

तसं नाही, आणि याबाबतचं संशोधन नेहमीपेक्षा जास्त स्पष्ट आहे. कॅलेंडरवरचं वय हीच बघण्यासाठी सगळ्यात कमी उपयोगी गोष्ट ठरते. याहून चांगले संकेत असतात, तुमचं बाळ ते आधीच देत असतं, आणि ते नीट वाचले की सगळी प्रक्रिया लवकर आटोपते.

वयाचे आकडे खरंतर काय सांगतात

American Academy of Pediatrics सांगते की मुलांमध्ये लघवी आणि शीवरच्या नियंत्रणाची लक्षणं साधारण 18 ते 24 महिन्यांच्या दरम्यान दिसू लागतात. अमेरिकेत ट्रेनिंग सुरू होण्याचं सरासरी वय 2 ते 3 वर्षं आहे, आणि तिथली बहुतेक मुलं 4 वर्षांपर्यंत लघवी आणि शीचं नियंत्रण शिकलेली असतात.

NHS साधारण तेवढाच काळ सांगते: जवळपास सगळ्या मुलांची पॉटी ट्रेनिंग 18 महिने ते अडीच वर्षं या दरम्यान होऊ शकते.

या रेंज खूप मोठ्या आहेत, आणि त्या सुरू करण्याच्या रेंज आहेत, संपवण्याच्या मुदती नाहीत. 20 महिन्यांत सुरुवात करणारं मूल आणि 32 महिन्यांत सुरुवात करणारं मूल, दोन्ही पूर्णपणे सामान्य आहेत.

लवकर सुरू केल्याने लवकर का जमत नाही

टॉयलेट वापरण्यासाठी तीन गोष्टी एकत्र याव्या लागतात: थोडा वेळ लघवी धरून ठेवू शकणारं मूत्राशय, वेळेत तो संकेत ओळखणारा मेंदू, आणि तयार असलेलं मूल. पहिल्या दोन शारीरिक वाढीच्या गोष्टी आहेत. कितीही सराव केला तरी त्या लवकर होत नाहीत.

तिसरी गोष्टही तेवढीच महत्त्वाची. AAP स्पष्ट सांगते: टॉयलेट ट्रेनिंगमध्ये अडचणी तेव्हा येतात, जेव्हा मूल टॉयलेट न वापरण्याचं ठरवतं. तयारी होण्याआधी घाई केलेलं मूल मुख्यतः एवढंच शिकतं की पॉटी ही अशी जागा आहे जिथे मोठी माणसं तणावात येतात.

पूर्वी खूप लवकर सुरुवात करणारी कुटुंबं बरेचदा मुलाला ट्रेनिंग देतच नव्हती. ती स्वतःला तो क्षण ओळखायची आणि बाळाला वेळेत धरून बसवायची सवय लावत होती. हे खरंच एक कौशल्य आहे आणि आदरणीय परंपराही; पण स्वतःहून टॉयलेटला जाणारं मूल, ही त्याहून वेगळी गोष्ट आहे.

अडथळा डिस्पोजेबल डायपरचा नाही

एक नेहमीची काळजी अशी की आजचे डायपर इतके कोरडे वाटतात की मुलाला ओलं म्हणजे काय हे कळतच नाही. यात थोडं तथ्य आहे: NHS सांगते की चड्डीमुळे मुलांना आपण ओले आहोत की कोरडे, हे लक्षात यायला मदत होते.

पण त्यावरचा उपाय बाराव्या महिन्यातच डायपर बंद करून बघत बसणं हा नाही. उपाय असा की तयारी होईपर्यंत बाळाला आरामात आणि रॅशशिवाय ठेवा, आणि मग त्याला लक्षात यायच्या संधी द्या; जसं तयारी करताना NHS सुचवते तो रोजचा साधारण 30 मिनिटांचा डायपरशिवाय वेळ.

तयारीची लक्षणं

हा भाग नक्की लक्षात ठेवा. मूल वाढीच्या दृष्टीने तयार असल्याची ही लक्षणं AAP सांगते:

• दिवसा एका वेळी किमान 2 तास कोरडं राहतं, किंवा दुपारच्या झोपेनंतर कोरडं असतं
• आवाज काढून, जागीच थबकून किंवा बसकण मारून, आता होणार आहे असं दाखवतं
• साध्या सूचना पाळू शकतं
• बाथरूमपर्यंत चालत जाऊ-येऊ शकतं आणि स्वतःचे कपडे काढायला मदत करतं
• ओल्या डायपरमध्ये राहणं आवडत नाही आणि बदलून हवा असं सांगतं
• टॉयलेट किंवा पॉटी वापरायला मागतं
• मोठ्या मुलांसारखी चड्डी घालायला मागतं

सातही लक्षणं असायची गरज नाही. NHS याबाबत थोडी सैल भूमिका घेते; काही मुलांमध्ये स्पष्ट लक्षणं कधीच दिसत नाहीत, म्हणून प्रत्येक लक्षणाची वाट पाहायची गरज नाही, असं ती सांगते. यातली बहुतेक लक्षणं, आणि विशेषतः पहिली दोन, दिसू लागली की तुमच्या बाळाचं शरीर तयार आहे.

शेवटचा भाग तुमचा: शांत असे पंधरा दिवस निवडा. नवं भावंड आलेला आठवडा, घर बदलण्याचा, लांबच्या प्रवासाचा किंवा प्ले-स्कूल सुरू होण्याचा आठवडा नको.

सुरुवात कशी करावी

सुरू करण्याआधी तयारी करा. NHS सुचवते की याबद्दलची पुस्तकं एकत्र वाचा, बाहुली किंवा खेळण्याच्या मदतीने काय होतं ते दाखवा, मुलाला पॉटीवर बसण्याचा सराव करू द्या, शू आणि शी याबद्दल साध्या शब्दांत बोला, आणि डायपर बाथरूममध्ये बदला म्हणजे त्या जागेचा अर्थ लागेल.

मग दिवस ठरवा. NHS चा सल्ला आहे की दिवसा डायपर वापरणं थांबवा आणि चड्डीवर या, कारण चड्डीमुळे मुलाला फरक जाणवतो. जेवणानंतर, झोपेनंतर आणि बाहेर जाण्याआधी पॉटी देऊ करा, आणि ती बाळाला एकट्याने पोहोचेल अशा जागी ठेवा.

भारतातल्या घरांमध्ये नेहमीच्या टॉयलेटवर बसवायची लहान मुलांची सीट आणि बाथरूममधली खालची पॉटी, दोन्ही चालतात. तुमचं मूल ज्यावर खरोखर बसेल, तेच निवडा.

फक्त यश नाही, तर प्रयत्नाचंही कौतुक करा. ओल्या जागा होणारच, हे गृहीत धरा. NHS इथे दिलासा देते: चुका होणं हा शिकण्याचा सामान्य भाग आहे आणि बहुतेक मुलांच्या बाबतीत तो होतोच; आणि त्यावरची सगळ्यात चांगली प्रतिक्रिया म्हणजे रागावणं किंवा नाराज होणं टाळणं.

आधी दिवस, नंतर रात्री

दिवसा कोरडं राहणं आणि रात्री कोरडं राहणं ही दोन वेगवेगळी यशं आहेत, आणि त्यांच्यात बरेचदा काही महिन्यांचं अंतर असतं. NHS सांगते की बहुतेक मुलं दिवसा कोरडी राहायला लागल्यावरच रात्री कोरडी राहायला शिकतात, आणि दुपारच्या झोपेनंतर मूल नियमितपणे कोरडं राहू लागलं की झोपेच्या वेळी चड्डी वापरून पाहायला सुचवते.

म्हणून रात्री डायपर ठेवा, आणि त्यात अपयशाची भावना अजिबात नको. या टप्प्यावर पँट डायपर उपयोगी पडतो, कारण तो चड्डीसारखा वर-खाली ओढता येतो; त्यामुळे बाळाला ती हालचाल सरावता येते आणि अंथरूणही कोरडं राहतं. हा प्रकार आमच्या टेपवरून पँट डायपरकडे कधी वळावं आणि पँट स्टाइल की टेप डायपर या गाइडमध्ये समजावला आहे, आणि मोठ्या बाळांना लागणाऱ्या मोठ्या साइज आमच्या डायपर साइज गाइडमध्ये दिल्या आहेत.

जमत नसेल तर

शांतपणे प्रयत्न करूनही आठवडाभरात फक्त रडारड होत असेल, तर थांबा. काहीही न बोलता पुन्हा डायपरवर या आणि महिन्याभराने पुन्हा प्रयत्न करा. काहीच वाया जात नाही. 30 महिन्यांचं तयार मूल 22 महिन्यांच्या नाखूष मुलापेक्षा सहसा लवकर शिकतं.

लघवी किंवा शी होताना बाळाला दुखत असल्यासारखं वाटत असेल, त्याला वारंवार बद्धकोष्ठता होत असेल, किंवा ते आधी नीट कोरडं राहत होतं आणि आता पुन्हा ओलं करू लागलं असेल, तर बाळाच्या डॉक्टरांशी बोला. प्रगतीबद्दल इतर कोणतीही काळजी वाटत असेल, तर आपल्या आरोग्य सेविकेला किंवा डॉक्टरांना विचारा, एवढाच NHS चा सल्ला आहे. दुखरे कुल्ले असले की कोणतंही मूल पॉटी टाळतं, म्हणून आमच्या डायपर रॅश टाळण्याच्या गाइडमधला दिनक्रम अगदी शेवटपर्यंत चालू ठेवा.

नातेवाइकांना काय सांगायचं

त्यांना सांगा की डॉक्टर 18 महिने ते 3 वर्षं असं सांगतात, तुम्ही लक्षणांकडे लक्ष ठेवून आहात, आणि त्यांचं नातवंड अगदी वेळेवर आहे. मग आणखी काही महिन्यांच्या साठ्याचं नियोजन आमच्या बाळाला दिवसाला किती डायपर लागतात या गाइडने करा. नेमक्या याच मधल्या टप्प्यासाठी Caldiors पँट स्टाइल डायपर तयार करत आहे, जेव्हा मूल स्वतः कपडे वर-खाली ओढायला शिकत असतं.

हा मार्गदर्शक पालकांसाठी सर्वसाधारण माहिती देतो, हा वैद्यकीय सल्ला नाही. त्वचेवर सतत जळजळ किंवा आरोग्याबद्दल कोणतीही काळजी असल्यास बाळाच्या डॉक्टरांशी बोला.